ZEELAND BEZET EN BEVRIJD 1940-1944/45              

Zeeland maakte tijdens de Tweede Wereldoorlog tweemaal onderdeel uit van het internationale strijdtoneel. Zowel tijdens de Duitse inval in mei 1940 als vier jaar later, in oktober en november 1944, lag Walcheren in de frontlinie. Zeeuws-Vlaanderen kreeg het in september en oktober 1944 zwaar te verduren. Veel van de oorlogsschade is dan ook nog terug te zien in bebouwing en landschap. Ook zijn er in Zeeland zes musea die de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend houden. Daarnaast zijn er tal van oorlogsmonumenten, waar jaarlijks de vele slachtoffers worden herdacht. Zie voor meer informatie op geschiedeniszeeland.nl.

Najaar 2009 is in Zeeland de Slag om de Schelde herdacht, de operatie in 1944 die de sleutel vormde voor de bevrijding van Nederland en beëindiging van de Tweede Wereldoorlog. Zeeuws-Vlaanderen, Walcheren en de Bevelanden kwamen hierbij vrij. Ook Tholen en Sint-Philipsland werden najaar 1944 bevrijd.
Bij de verschillende herdenkingsactiviteiten in het najaar van 2009 waren nog een aantal veteranen aanwezig. Mei 2010 is in heel Nederland zowel het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1940 als de landelijke bevrijding in 1945 (pas toen was ook Schouwen-Duiveland vrij) herdacht. Verder is in Zeeland vanaf mei 2010 het 'vergeten bombardement' op Middelburg herdacht.

Veel erfgoedorganisaties in Zeeland namen deel aan het herdenkingsjaar. Het programma van activiteiten was ingedeeld in tentoonstellingen, wandelingen/marsen/ritten/vluchten, herdenkingen, jeugdactiviteiten, lezingen en symposia, openingen en onthullingen. De Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland gaf provinciale coördinatie aan de publiciteit rondom dit herdenkingsjaar. Op 4 februari 2011 hebben provinciale staten van Zeeland ingestemd met het voorstel van gedeputeerde staten om voortaan eens in de vijf jaar een grootschalige herdenking te organiseren van de Slag om de Schelde en de bevrijding van (het grootste gedeelte van) Zeeland in 1944. De eerstvolgende herdenking is najaar 2014.

LAATSTE NIEUWS:

> Joodse herinneringsmaquette, Middelburg 

Op 24 maart 1942 werden zo'n 80 Zeeuwse Joden door het naziregime via station Middelburg op transport gesteld. Een groot deel van hen waren Middelburgers. Zij zagen hun stad die dag voor het laatst. Hun reis eindigde in de Duitse vernietigingskampen. In totaal kwamen ongeveer 120 Zeeuwse Joden om in de Tweede Wereldoorlog. Het initiatief voor een plaquette in de stationshal in Middelburg, die herinnert aan dat bewuste transport, werd genomen door oud-wethouder Jan van der Weel. De Stichting Synagoge Middelburg heeft zich ingezet om het kunstwerk te realiseren, met steun van de gemeente en de provincie Zeeland. Het ontwerp is van Appie Drielsma (1937) die zelf de Holocaust heeft overleefd. Hij heeft ook de bronzen deur van de Arke in de Middelburgse Synagoge vervaardigd. Op 16 maart 2011 werd de herinneringsplaquette onthuld door de commissaris van de Koningin in Zeeland, mevrouw Karla Peijs en de burgemeester van Middelburg, de heer Koos Schouwenaar, in aanwezigheid van opperrabijn Binyamin Jacobs.

                        

> Fietsen langs sporen van de oorlog in Zeeland                                            

Begin mei 2011 verscheen bij uitgeverij Den Boer|De Ruiter het boekje 'Zeeland, fietsen langs sporen van de oorlog'. Het boekje is samengesteld door Fifi Visser en Gijs Haak en bevat 14 fietsroutes langs belangwekkende plekken van de Tweede Wereldoorlog in Zeeland en daarbij achtergrondinformatie. In de routes zijn ook alle Zeeuwse oorlogsmusea opgenomen. Het boekje (ISBN 978-90-79875-28-3, paperback, in full color) is bij die musea en bij de Zeeuwse boekhandels te koop voor € 9,90.

  > Expositie 'op locatie'

Dijk- en Oorlogsmuseum Het Polderhuis in Westkapelle heeft sinds 1 maart 2011 enkele exposities beschikbaar voor uitleen aan bedrijven, scholen en zorginstellingen. De expositie 'Walcheren Bevrijd' staat in het teken van de bevrijding in Walcheren in 1944. Verschillende foto’s (keuze uit maximaal 40 foto’s) uit de archieven van het Imperial War Museum, het Royal Marines Museum, het BundesArchiv in Koblenz en het eigen archief van het Polderhuis laten het verhaal van de bevrijding zien. Er zijn bekende en minder bekende foto’s, aangevuld met aansprekende herinneringen van overlevenden die in 3 talen op een deel van de foto’s in gedrukt. Voor het onderwijs is dit een mooie expositie om in school op te hangen tijdens projecten die met de Tweede Wereldoorlog te maken hebben. De doeken op canvas zijn allemaal apart verpakt in twee kisten.     De uitleen van de kisten verloopt via Kunsteducatie Walcheren. 

  > Poolse stad Gdynia eert museum uit Axel

Museum Gdynia uit Axel is dit voorjaar door het gemeentebestuur van de Poolse stad Gdynia geëerd omdat het museum zich al jarenlang inzet om de rol te belichten, die Poolse militairen speelden bij de bevrijding van Nederland. De museumnaam verwijst naar een brug die Poolse strijdkrachten hebben aangelegd bij de bevrijding van Zeeuws-Vlaanderen. Het museum is opgebouwd rondom de collectie van Mario Maas. Hij verzamelt al vanaf jonge leeftijd spullen over de Tweede Wereldoorlog.  Maas vindt het erg belangrijk dat de rol van de Polen in de bevrijding niet vergeten wordt. Bij een bezoek aan de stad Gdynia ontving het Axelse museum van het gemeentebestuur een lijst met medailles van een oud-strijder uit de stad.